dinsdag 27 december 2011

Is het zuidoosten van de VS de bakermat van de beschavingen in Midden-Amerika?


In het zuid-oosten van de Verenigde Staten zijn veel meer oude terpen gevonden. Vroeger dacht men dat de kegelvormige terpen in de zuidelijke Mississippi vallei niet ouder waren dan 1000 jaar, maar in de jaren 70 en 80 waren archeologen verbluft dat radiokoolstof dateringen van sommige plaatsen een ouderdom van 3000 voor Chr aangaven. Dat is 2000 jaar ouder dan de eerste steden in Mexico!
In de jaren 90 begon Louisiana staatsarcheoloog Joseph Saunders een studie naar de terpen. Ten westen van Monroe onderzocht hij een plaats die Hedgepeth wordt genoemd; deze plaats met zes terpen en een kegelvormige structuur van 8 meter hoog en een diameter van 33 meter werd gedateerd op 3000 coor Chr met radiokoolstof datering. Een andere plaats die Frenchman's Bend wordt genoemd, ten noorden van Monroe, bleek even oud te zijn en heeft huizen met drie verdiepingen en zes terpen.

Watson Brake ten zuiden van Monroe met 11 terpen bleek van 3500 voor Chr te zijn. "De overvloed aan voedsel op deze plaats was ongelooflijk", zegt Saunders aan de hand van enorme hoeveelheden botten van wild en vis graten die er zijn gevonden. Een document van Saunders uit 1997 leverde prachtig bewijs dat een terpen bouwende cultuur veel ouder was dan gedacht. "Gedurende 2000 jaar bouwde men terpen in het zuidoosten van de VS, voordat de eerste monumenten in Midden-Amerika verschenen", zegt archeoloog David Anderson van de universiteit van Tennesee, Knoxville. Saunders stelt dat vanaf ongeveer 3700 voor Chr tot 2700 voor Chr, indianen langs de zuidelijke Mississippi vallei begonnen te bouwen; ze lieten mysterieuze rechthoekige blokken van verwarmde klei, duizenden speerpunten en reusachtige terpen achter. Saunders denkt dat men de terpen bij Watson Brake maakte tegen regelmatige overstromingen, waarop men leefde en voor ceremonieel gebruik. Hij en anderen hebben weinig aanwijzingen van uitgebreide handel gevonden en hij suggereert dat de terpen geen deel uitmaken van een nauw met elkaar verbonden cultuur, maar dat het eerder door iedere groep gebruikt kan zijn.

In de 14 jaar na dit document zijn er meer dan tien andere terpen geidentificeerd, maar Saunders en andere archeologen zeggen dat meer opgravingen en preciezere dateringen cruciaal zijn.

De tweede periode van terpenbouw begon rond 1600 voor Chr en duurde ongeveer 600 jaar. Poverty Point is de voornaamste nederzetting uit deze periode en is gelegen op een moerassige rivierarm ten oosten van Monroe. Het bevat een gigantische terp, dat is gevormd als een vliegende vogel – een beeld dat in deze regio gedurende 3.000 jaar wordt herhaald – en de structuur is 22 meter hoog en 200 meter lang. Poverty Point was praktisch een handelsbeurs. Samen met meer dan 8.000 speerpunten, hebben archeologen rode jaspis, kwarts en koper dat van de Grote Meren kwam, gevonden, meer dan 130 figuren van klei en talloze bot-priemen die waarschijnlijk werden gebruikt om dierenhuiden mee door te prikken. Wat er vanuit Poverty Point werd geexporteerd is een mysterie; er zijn slechts een paar stenen kralen gevonden die hier misschien zijn gemaakt.

Hebben de terpen in het zuidoosten van de Verenigde Staten de opkomst van de beschavingen in Midden-Amerika beinvloedt? De afmetingen die in de plaatsen in Louisiana zijn gebruikt komen vrijwel overeen met die in Midden-Amerika. Door de uitlijningen van de oude terpen te onderzoeken, stelde de gepensioneerde ingenieur Robert Patten tijdens een recente conferentie over archeo-astronomie, dat de getallen die met de plaatsen zijn verbonden worden weerspiegeld in latere Midden-Amerikaanse kalenders en in het ontwerp van structuren. De oorsprong van het Midden-Amerikaanse systeem ligt ergens in het uitgestrekte gebied tussen de Mississippi rivier en Midden-Amerika, zegt hij.

De tweede periode terpenbouw eindigde in 1000 voor Chr toen er in het oosten van Noord-Amerika abrupte economische en maatschappelijke veranderingen plaats vonden. Recent geo-archeologisch onderzoek in het noordoosten van Louisiana suggereert dat er grootschalige overstromingen zijn geweest, tesamen met koelere temperaturen. Overstromingen kunnen ervoor gezorgd hebben dat plaatsen als Poverty Point onbewoonbaar werden.


Er werden gedurende enkele honderden jaren geen terpen gebouwd. Uiteindelijk begon enkele honderden jaren voor Christus de derde en laatse periode van terpenbouw, deze keer in de Ohio rivier valle met als hoogtepunt de plaats Cahokia, zie foto. Cahokia trok immigranten aan om er te leven, werken en deel te nemen aan massala ceremonieen. Er woonden misschien wel 50.000 mensen. De abrupte ondergang in 1300 voor Chr is nog een groot vraagteken.

Er is een groeiend besef dat de oostelijke Native Amerikaanse samenlevingen veel ingewikkelder en genuanceerder waren dan voorheen gedacht. Veel terpen zijn jammer genoed in het verleden vernietigd, zo waren rond 1860 bijna alle terpen rond St.Louis vlak gemaakt. Cahokia, verder naar het oosten, was met meer dan 100 terpen een ceremonieel centrum dat groter was dan zeven vierkante kilometer. Deze plaatsen bleven bespaard dankzij de meer landelijke locatie. De grootste structuur, Monks Mound, lag in het midden van vier grote pleinen en werd door kleinere terpen omringd. Het monument heeft een basis dat zo groot is als de Grote Piramide van Gizeh en een omtrek die groter is dan de Piramide van de Zon in Teotihuacan in Mexico. Het is 30 meter hoog en 15 meter breed en geheel van zand gemaakt. Als je dit in de Maya laaglanden vind, dan is er geen twijfel over mogelijk dat dit een stad is, zegt John Clark, het zou in de top 10 van alle Midden-Amerikaanse steden staan.


In het nieuwe plaatje dat zo langzamerhand wordt gevormd waren Native Amerikanen in deze regio bouwmeesters, die als pelgrims en handelaren ver reisden, en experimenteerden met nieuwe technologieen terwijl ze geconfronteerd werden met afschrikwekkende natuursveranderingen. Ze kunnen zelfs een sleutelrol hebben gehad in de geboorte van grote Midden-Amerikaanse beschavingen, zoals de Olmeken en Maya’s. Vandaag de dag zijn geleerden er meer van overtuigd dat ze de mysteries van Cahokia en de terpen in het zuidoosten van de Verenigde Staten kunnen oplossen.

Hoe zit het met de plaats in het zuidoosten van de Verenigde Staten die onlangs in het nieuws kwam doordat het door Maya’s zou zijn gebouwd?
Dit is opnieuw een media hype; geen enkele archeoloog beweert dit en ook de archeoloog Mark Williams die er werkte zegt dat het niet door Maya’s is gebouwd. De plaats is Kenimer bij Sautee in White County, Georgia, en slechts een mijl ten oosten van de beroemde Nacoochee plaats (9Wh3) in de Chattohochee rivier vallei. Bijna alle potscherven die er zijn gevonden dateren uit de Late Woodland Napier periode (ongeveer 900 na Chr). Toch blijft deze plaats volgens Mark Williams een vreemde plaats doordat het de enige plaats is met terpen uit de Napier periode. In een paar andere plaatsen zijn wel een klein aantal Napier potscherven gevonden, maar er is geen enkele plaats met een terp uit deze periode.
Ook de aard van deze plaats op zich is vreemd. De ligging op de steile hellingen maakte het leven moeilijk; ook blijkt dat alleen de terpen zelf werden bewoond. Er is geen omliggende bewoning gevonden; er is geen dorp. Misschien was er in de buurt een dorp, maar dat is nog onbekend. Kenimer had misschien een speciaal doel, het lijkt niet overeen te komen met wat we normaal denken als het centrum van een gemeenschap in de Nacooche Vallei. De plaats werd waarschijnlijk slechts een korte tijd bewoond, misschien niet meer dan 20 jaar. Ook de vorm van de heuvel is vreemd; deze structuur werd waarschijnlijk gebouwd door een puntige heuvel in de vorm van een afgestompte piramde te houwen. De enige andere bekende structuur is Emerald Mound bij Natchez, Mississippi, maar die plaats is waarschijnlijk van een veel later periode.

Bronnen:

0 comments:

Een reactie posten